DE VROEGE MIDDELEEUWEN (400-900)

Deel 2: 768 - 925
Het Karolingische Rijk en de invallen van de Noormannen

Met Karel de Grote is er sprake van het hoogtepunt van de Karolingische beschaving. Hij introduceert o.a. wetten, scholen, en houdt een vrij stabiel Frankisch Rijk in stand. Na Karel de Grote gaat het snel bergafwaarts. De invallen van de Noormannen spelen hier een rol, maar ook het meermaals opdelen van het grondgebied van het Frankische Rijk (West Francië, Lotharingen en Oost-Francië).
De Nederlanden vallen in eerste instantie onder Lotharingen. Na het meermalen opsplitsen daarvan tijdens de Rijksdelingen horen we bij West-Frankenland, het latere Duitsland. In 895 is er weer sprake van een Lotharingen als deel van het Frankische Rijk. In 925 wordt dit definitief ingelijfd bij het Oost-Frankische Rijk, en dit is het begin van het Duitse Rijk. Vanaf dat moment tot 1648 (de Vrede van Munster) maken onze streken deel uit van het Duitse Rijk ...
Daarnaast is er de ontwikkeling van Holland. In 891 is er sprake van een graaf Gerulf, die een graafschap heeft in de Betuwe, genaamd Teisterband. In 922 krijgt een van zijn zonen, Dirk I van Holland, van de Koning van West-Francië een graafschap (Holland) in het Kennemerland. Dit als dank voor bewezen diensten aan de koning. Dit is het begin van het Hollandse Huis, en daarmee van Holland.
Klik hier voor een verklaring van de gebruikte pictogrammen.

Jaar Periode Bewind Bijzonderheden
768      

Karel de Grote  

Karel de Grote regeerde over een rijk dat landen als Oostenrijk, Noord-Italië, enkele Slavische landen, Tsjechië, Slowakije, Noord-Spanje, West-Duitsland, België en Nederland omvatte. Hij liet scholen stichten zodat iedereen onderwijs kom krijgen. Hij voerde een (niet metriek) geldstelsel in waar het Engelse Pond tot in 1960 op was gebaseerd. Hij liet de wetten van de Saksen en Friezen op schrift vastleggen en vulde het Frankse wetboek, de Lex Salica, verder. Hij regelde krijgdiensten en het feodalisme (leensysteem) waar het latere hofstelsel uitvloeide

Karel de Grote (zoon van Pepijn III) in Noyon tot koning van Neastrië gekroond. Hij regeert daarmee over het Frankische Rijk
772

Het begin van de strijd tegen de Saksen (tot 804)
789     Het begin van de strijd tegen de Alvaren (tot 812)
780 Lubinius †  
  Liudger (Fries, terug van studie in York) wordt eerste missionaris van eigen bodem in noordelijke regio. Later wordt hij bisschop van Munster.
785 Onderwerping van Saksische koning Widukind aan Karel de Grote.Het Karolingisch gezag is nu stevig gevestigd.
±800 Liudger predict in Groningen
804 De Saksen worden definitief ingelijfd.
806   Stedelijke ontwikkelingEerste vermelding van Deventer als nederzetting langs de IJssel
810

Eerste Denen voor de Friese kust. Karel de Grote laat verdedigingsvloot bouwen.
Godfried van Denemarken vermoord.
Begin van de invallen der Noormannen 
812  
814

Lodewijk de Vrome  

Karel de Grote †, wordt opgevolgd door zijn zoon Lodewijk 
820 Eerste aanval van Noormannen op Vlaanderen
834   Begin van plunderingen van Dorestad  (tot 837: vier maal in totaal)
836 Plundering van Antwerpen en Witla (= Domburg op Walcheren)
837 Laatste plundering van Dorestad: Dorestad verwoest.
Frankisch leger op Walcheren verslagen
> 837 Hoofdstroom Rijn inmiddels via Waal, Rijnmond verzand, Dorestad niet opnieuw opgebouwd.
Kloosters en kerken door Noormannen leeggeroofd.
838 De gehele kuststreken van de Nederlanden zijn overstroomd.
Stedelijke ontwikkelingVermelding van Villa Duttinghe (later Doetinchem)
Stedelijke ontwikkelingVermelding van kerken van Groessen en Duiven (Liemers) in acte.
840     

Lotharius

verantwoordelijk voor o.a. de Nederlanden    

Exit Lodewijk de Vrome 
841 Harald en Rorik (Noormannen) krijgen van Lotharius lenen in de Nederlanden om gebieden te beschermen tegen Noormannen
842 Quentovic vernield door Noormannen

843

De Rijksdelingen

Verdrag van Verdun: De eerste Rijksdeling
West Frankenkland ontwikkelt zich tot Frankrijk, Oost Francië tot Duitsland
Het Middenrijk strekte zich uit van Friesland tot ten zuiden van Rome 

West
Franken-
land

Karel de Kale

Middenrijk


Lotharius

Oost
Franken-
land

Lodewijk de Duitser

850       Stedelijke ontwikkelingVermelding van Zaltbommel
851 Gent geplaagt door invallen van Noormannen
855

Lotharius †

Lotharius † 

Middenrijk
opgesplitst

Na de dood van Lotharius wordt zijn Middenrijk in drieën gesplitst: de tweede rijksdeling.
Het noordelijke deel van de Jura tot aan de Waddenzee komt onder het bewind van Lotharius II en heet Lotharingen (Lotharii Regnum). Het deel ten noorden en oosten van de Maas en de Ourthe komt bij Oost Francië onder Lodewijk de Duitser. De rest komt bij West Francië onder Karel de Kale.

Rest:
West Franken-
land

Noordelijk
deel:
Lotharingen

Lotharius II    

Rest:
Oost Franken-
land

   
858       Utrecht platgebrand door Noormannen
Bisschop Hunger verlaat Utrecht en vlucht naar klooster bij Odiliënberg
862       Boudewijn I (met de IJzeren arm) wordt graaf van Vlaanderen.
         
864     Boudewijn met de IJzeren Arm verslaat de Noormannen in Vlaanderen. Geen Noormannen in Nederlanden tot 879
869  

Lotharius II

  Lotharius II †
Tiel krijgt tolrecht van Zwentibold (Frankische koning)

870

Westelijk deel Lotharingen naar
West Frankenland

Lotharingen
opgesplitst

Oostelijk deel Lotharingen naar
Oost Frankenland

Verdrag van Meersen: De derde Rijksdeling
Doordat Lotharius II geen wettige erfgenamen achterlaat, wordt zijn gebied opgesplitst tussen West en Oost Francië, waarbij de Maas en Ourte als grensrivieren worden beschouwd.

<= =>

878  

West Francië

Oost Francië

Alfred, koning van Wessex, verslaat de Denen in Brittannië
Noormannen hergroeperen zich en beramen aanval op Vlaamse kust
879           Begin van de grote Noormanneninvallen
Noormannen vestigen kamp bij Gent en plunderen vanuit daar.
880

Kleinzoons Karel de Kale

Deel van Lotharingen naar West- Frankenland

Lodewijk de Jonge

Verdrag van Ribemont . De kleinzoons van Karel de Kale (West Francië) moeten hun deel van Lotharingen teruggeven aan Oost Francië (Lodewijk de Jonge)
      Noormannen in Valkhof, Nijmegen
Zakken verder naar het zuiden.
881

Lodewijk III
koning

Veldslag De slag bij Somme : Lodewijk III (koning van West Francië) verslaat Noormannen in slag bij Somme
Noormannen trekken zich terug naar Maasstreek (Asselt en Elslo). Ze blijven van daar uit opereren.
882   Heerschappij van Godfried de Zeekoning
885 Godfried de Zeekoning †
Eind van heerschappij Godfried de Zeekoning en eind van de grote Noormanneninvallen
889  

Arnulf van Karintië

Arnulf van Karinthië nieuwe koning van Duitsland.
Schenkt landgoederen aan Oost Francië
891     Noormannenleger opnieuw in zuidelijke Nederlanden
Er waren inmiddels versterkingen. Noormannen bij Leuven verslagen door Arnulf van Karinthië. Oogst van Noormannen mislukt. Noormannen trekken zich terug.
Stedelijke ontwikkelingEerste vermelding van Hattem (Gld) als nederzetting op de Gaedsberg.
    Gerulf vermeld als graaf van Teisterbant (graafschap in westelijke Betuwe). Hij heeft twee zoons: Diederik ( Dirk van Holland , krijgt later graafschap in Kennemerland) en Waltger (bezit graafschap in rivierengebied). Gerulf wordt de stamvader van het Hollandse Gravengeslacht genoemd.
892   Veldslag Slag bij de Dijle. Boudewijn II (graaf van Vlaanderen) verslaat de Noormannen.
895  

West Francië

Lotharingen


Zwentibold

Oost Francië
(Duitsland)

Arnulf van Karintië  

Zwentibold wordt koning van Lotharingen.
Zwentibolds gezag niet geaccepteerd door machtige heren (met name Reinier) in Maasstreek.
896   Zwentibold verleent handelsprivileges aan Deventer en Tiel
898 Waltger vermoord de prefect Everardus
900 VeldslagZwentibold † tijdens slag in Susteren
± 900 Wichard van Pont verslaat een draak. Op deze plaats wordt de stad Gelre (later Geldern, Duitsland, bij Venlo) gesticht. Wichard wordt de eerste Heer van Gelre. Dit wordt later het opper-Gelre; het latere noordelijker gelegen Gelre wordt uiteindelijk Gelderland.
>900

Lodewijk het Kind

Lodewijk het Kind

Lodewijk het Kind (koning van Duitsland) erkent het bestaan van Lotharingen.
911

 

Karel de Eenvoudige

 

Koning Koenraad I

Lodewijk het Kind †. Hij was de laatste der Karolingers. Hij wordt opgevolgd door Koning Koenraad I
Lotharingse Heren sluiten zich geleidelijk bij Frankische Koning (Karel de Eenvoudige) aan.
Dit is het einde van de Karolingers
De Frankische koning sluit vrede met de leider van de Noormannen, Rollo, en wijst Normandië aan de Noormannen toe.

Karel de Eenvoudige

918      

Hendrik I

Exit Koenraad, Hendrik I (" de Vogelaar ") koning van Oost Frankenland
Arnulf de Grote (918 - 965)
Balderik bisschop van Utrecht (918 - 975) maar vlucht vanwege Noormannen
920   Gezag van Karel de Eenvoudige algemeen geaccepteerd.
Balderik weer terug naar Utrecht, dat daarmee weer de zetel van het Bisdom krijgt.
922 Dirk I van Holland (zoon van Gerulf ) krijgt van Karel de Eenvoudige (W. Francië) een graafschap in Kennemerland.
925

Het Duitse Rijk

Koning Hendrik I

Hendrik I bezet Lotharingen en lijft het in bij het Oost-Frankische Rijk. Er is nu sprake van het Duitse Rijk. Hendrik I is nu de Duitse Koning.
Tot 1648 maken onze streken deel uit van het Duitse Rijk
 
Laatste update: 20/11 2009

Terug Home Boven Verder